Áhugaverðustu HEILSUTRENDIN 2023

Að halda sér í formi og heil­brigðum fell­ur aldrei úr gildi en hvernig við náum heil­brigði og vellíðan er alltaf að þró­ast. Rétt eins og aðrar at­vinnu­grein­ar er þróun í heilsu og vellíðan stöðug. Þegar tækn­inni fleyt­ir fram, þekk­ing­in eykst og nýj­ar aðferðir eru kynnt­ar breyt­ist það sem verður vin­sælt. En líka þegar við end­urupp­götv­um forn­ar hefðir sem virka um leið og skilj­um við hvers vegna þær virka.

Nú eru sér­fræðing­ar á sviði heilsu- og mann­rækt­ar hver af öðrum að spá í strauma og stefn­ur fyr­ir árið 2023.

Áður en lengra er haldið er áhuga­vert að skoða þessa strauma með til­liti til kyn­slóðanna. Hvað vill hver kyn­slóð fá út úr sinni heilsu­rækt? Ný­leg­ar er­lend­ar kann­an­ir sýna nefni­lega að hug­mynd­ir kyn­slóðanna um góða heilsu eru ekki endi­lega ná­kvæm­lega þær sömu. Til dæm­is seg­ir kyn­slóðin sem nú er á aldr­in­um 18 til 24 ára aðalástæðuna fyr­ir sinni heilsu­rækt vera and­legs eðlis. Þau vilja fyrst og fremst halda geðheils­unni góðri. Þeir sem eru 60 ára og eldri horfa gjarn­an á hjartalínu­ritið. Sú kyn­slóð sem er í miðið ein­blín­ir meira á efnið. Þar snýst flest um að styrkja kropp­inn, spá í hrukk­ur og líta sem best út. Þetta er auðvitað ekki klippt og skorið því fólk á öll­um aldri spá­ir í and­ann og aðrir meira í efnið. Þetta gef­ur þó ákveðnar vís­bend­ing­ar um ólík­ar hug­mynd­ir kyn­slóðana.

En óhætt er að segja að heilsu- og mann­rækt­ar­straum­ar árs­ins 2023 verði alls kon­ar því þeir spanna allt frá and­lit­sjóga að bata­kokteil­um og frá reiki jóga og efna­skipta­bylt­ingu til djúpr­ar ást­ar og teng­ing­ar við nátt­úr­una.

Mik­ill áhugi á dýpri teng­ingu/​lækn­ingu

Byrj­um á reiki, því það vill svo til að áhugi fólks sem vill ná góðri heilsu og vellíðun bein­ist þangað. En hvað er reiki? Það vita nú þegar ansi marg­ir. Það er ákveðin teg­und af orku­tækni sem gef­ur fólki færi á að slaka á. Marg­ir vitna um að reiki dragi úr streitu og kvíða. Allt með mildri snert­ingu. Þetta get­ur verið frá­bær leið til að létta á langvar­andi verkj­um og spennu, stuðla að sjálfs­heil­un og til að örva ónæmis­kerfi lík­am­ans. Þær sem eru fróðast­ar um reiki segja það leiða okk­ur inn í meðfætt jafn­vægi og þann heil­un­ar­mátt sem við öll búum yfir. Þegar við lif­um þessa visku erum við það sem kallað er í vak­andi vit­und og um leið af­slappaðri. Þá á sjálfs­heil­un­in sér stað.

Reiki og jóga – sam­an? Já, takk!

Reiki renn­ur inn í jóga! Jóga- og hug­leiðsluaðferðir eru sí­breyti­leg­ar. Und­an­farið hafa yin jóga, jóga ni­dra og tón­heil­un, allt þetta mjúka, fest sig í sessi (ekk­ert krafta­verk hér) og að sjálf­sögðu hef­ur alls kon­ar hug­leiðsla náð mik­illi út­breiðslu. Marg­ir kjósa að gera meira af end­ur­nær­andi æf­ing­um sem eru hæg­ar, meðvitaðar og and­leg­ar. Þetta er málið um þess­ar mund­ir. Þá er bara spurn­ing­in; hvers vegna ekki að sam­eina reiki og jóga? Praktísk reiki heil­un og jóga gæti verið verið ávís­un á eitt­hvað nýtt og spenn­andi.

And­lit­sjóga

And­lit­sjóga nýt­ur vax­andi vin­sælda. Þökk sé and­lit­sjóga­kenn­ar­an­um Koko Hayashi. And­lit­sjóga fel­ur í sér nudd og æf­ing­ar sem örva vöðva, vefi, húð og sogæðakerfi. And­lit­sjóga mýk­ir og slak­ar á and­litsvöðvun­um og dreg­ur úr spennu, streitu og áhyggj­um. Marg­ir húðlækn­ar taka und­ir þetta og segja að and­lit­sjóga sé að verða mjög vin­sælt hjá fólki sem vill bæta húðheilsu sína.

Snjall­tækn­in og svefn­inn

Um snjall­tækn­ina þarf vart að fjöl­yrða og held­ur ekki um hversu mikið henni fer fram. Þess er ekki langt að bíða uns tækn­in verður nýtt til viður­kenndr­ar heilsu­fars­mæl­ing­ar í heil­brigðis­kerf­inu. Við í Systra­sam­lag­inu get­um til dæm­is staðfest að marg­ir hafa leitað til okk­ar und­an­farið með ákveðin bæti­efni og víta­mín í huga sem þau mæla svo með ým­iss kon­ar snjall­tækni. Það er gam­an að segja frá því að mörg hafa komið vel út í þess­um mæli­tækj­um (til dæm­is á snjallúr­un­um), sér­stak­lega þau sem snúa að því að róa, bæta blóðrás, draga úr streitu og bæta svefn. Þá erum við kom­in að hug­tak­inu dæg­ur­heilsa og ein af und­ir­stöðum henn­ar er svefn­inn. Suðið í kring­um svefn­inn hef­ur haldið fyr­ir okk­ur vöku. Áhersl­an á að fá góðan næt­ur­svefn hef­ur þegar leitt til breyttra venja hjá mörg­um. Má þar telja fjölg­un óá­fengra drykkja á kostnað áfengra, bætt mataræði, betri svefn­rými og færri tækja í svefn­her­berg­inu. Svefn flokk­ast loks sem hluti af dæg­ur­heilsu. Það eru sjálf­gef­in mann­rétt­indi að fá að sofa vel og flest­ir leita allra leiða til þess. Í dag á ekki nokk­ur mann­eskja að þurfa að missa svefn yfir svefn­in­um.

Óáfeng­ir bata­kokteil­ar!

Hér er alls ekk­ert nýtt á ferð. En staðreynd­in er sú að þess­ir kokteil­ar halda áfram að bæta líðan fólks. Óáfeng­ur kokteill með bataívafi? Þeir sem fram­leiða heilsu­sam­lega óá­fenga drykki og kokteila segj­ast aldrei hafa séð eins stór­kost­leg­an vöxt í eft­ir­spurn. Kannski er það vegna þess að betri óá­feng drykkjar­menn­ing dreg­ur úr fé­lags­leg­um þrýst­ingi á þá sem kjósa að hvíla sig á eða drekka ekki áfengi. Góðum bata­drykkj­um er fagnað um all­an heim sem skemmti­leg­um sam­kvæm­is­drykkj­um, hvort sem er á kaffi­hús­um, eft­ir æf­ing­ar, upp á fjöll­um eða í par­tí­um.

Nátt­fata­tísk­an nær flugi

Talandi um svefn­inn sem er máski er að festa sig í sama mik­il­væga sessi og vöku­stund­irn­ar. Mörg tísku­rit­anna hafa full­yrt að það verði skoll­in á dúnd­ur­nátt­fata­tíska vorið 2023 og marg­ir af þekkt­ustu hönnuðum heims leggja sig fram um að hanna fal­leg nátt­föt. Hér er auðvitað verið að vísa í að nátt­föt séu alls ekki bara til að sofa eða kósa sig í (þótt það megi líka). Held­ur séu þau hugsuð til dag­legra nota. Ekki síst til að skemmta sér í. Það verður í góðu lagi að sofna í fal­lega djamm­gall­an­um árið 2023.

Bi­ophilík­ar æf­ing­ar fyr­ir lík­ama og anda

Orðið bi­ophilia er upp­runnið úr grísku og „philia“ þýðir „ást á“. Marg­ir kann­ast við orðið af sam­nefndri plötu Bjark­ar Guðmunds­dótt­ur frá 2011 sem leiddi til kynn­gi­magnaðs sam­starfs henn­ar við Dav­id Atten­borough. Bi­ophilia þýðir bók­staf­lega ást á líf­inu eða líf­ver­um. Þetta eru mann­eskj­ur sem hafa djúpa rót­gróna ást á nátt­úr­unni sem þær byggja á því inn­sæi og þeim nátt­úru­lega drif­krafti sem er inn­prentað í DNA-ið okk­ar. Þá erum við kom­in að því sem málið fjall­ar um varðandi þetta heilsutrend sem er græn at­höfn og meðvitaðar hreyf­ing­ar í nátt­úr­unni. Með þess­um grænu at­höfn­um sækj­ast iðkend­ur eft­ir heild­rænni skynj­un. Lík­amsþjálf­um með út­sýni yfir vatnið, fjalla­sýn, birt­una og al­vöru­fossa og ekki síður vilja þau finna jörðina und­ir fót­um sér, lykt­ina af gras­inu, mold­inni og blóm­un­um og heyra gnauðið í vind­in­um.

Efna­skipta­bylt­ing­in

Flest ef ekki allt heilsu­spá­fólkið er full­visst um það að það verði bylt­ing í efna­skipta­heil­brigði árið 2023. Við lærðum árið 2022 að borða (aft­ur) prótein, kol­vetni og fitu í einni og sömu máltíðinni. Eitt­hvað sem gömlu heilsu­vís­ind­in hafa flest mælt með. Þegar allt kem­ur til alls er ekki víst að all­ir efna­skipa­sjúk­dóm­ar séu skrifaðir í stjörn­urn­ar. Bætt efna­skipta­heilsa er rétt hand­an horns­ins og mögu­leik­arn­ir fleiri en nokkru sinni áður. Nú er farið að bera á því að fólk geti fylgst með öllu þessu sjálft (sem er langt um­fram BMI-stuðul­inn), þ.e. eig­in lík­ams­ástandi, heil­brigði beina, efna­skipta­hraða, hjarta­heilsu, nær­ing­ar­ástandi og horm­óna­jafn­vægi.

Teng­ing við eitt­hvað ennþá meira

En aft­ur að and­legu heils­unni því lík­lega snýst hún ekki bara um leit­ina eft­ir jafn­vægi. Á sama tíma og markaðssetn­ing geðlyfja hef­ur aldrei verið meiri (og gíf­ur­leg­ar breyt­ing­ar liggja í loft­inu) hef­ur sjaman­ismi sprungið út. Hinn óséði heim­ur er svo áhuga­verður fyr­ir marga vegna þess að mörg­um þykir það sem við skynj­um í okk­ar efn­is­lega heimi alls ekki nóg. Teng­ing við eitt­hvað svo miklu miklu meira ligg­ur í loft­inu.

Sjálfs­upp­gjör og hóf­semi

Þegar öllu er á botn­inn hvolft hafa síðustu ára­tug­ir snú­ist um svo­kallaðan sjálfs­vöxt. Flest vilj­um við verða betra fólk. Upp­gjör­in halda áfram. Að sjálf­sögðu. En kannski muntu vaxa meira með því að vilja ekki vaxa? Kannski er það að samþykkja og njóta hinn nýi vöxt­ur. Það gæti nefni­lega verið fræðileg­ur mögu­leiki að með því að sætta okk­ur við minna verði okk­ur boðið upp á svo miklu meira. Að samþykkja og ein­fald­lega njóta verður máski hinn nýi vöxt­ur.

Við mun­um sætta okk­ur við minna því það býður upp á meira.